راسته ی غاز سانان Anseriformes

راسته ی غاز سانان Anseriformes

راسته ی غاز سانان پرندگانی آب زی هستند و جثه ی بزرگی دارند. منقاری بزرگ، پهن و کشیده، پاهایی نسبتاً کوتاه و گردنی دراز و باریک دارند. بدن جوجه ها از کُرک پوشیده شده و به محض خروج از تخم،‌ آشیانه را ترک می کنند. غاز سانان پرندگانی اجتماعی هستند.

از راسته ی غاز سانان تیره های زیر در ایران وجود دارند:

● تیره ی مرغابیان

راسته ی غاز سانان دو گروه اصلی را در بر می گیرد:
1- قوها و غازها از زیر تیره ی غازیان Anserinae
زیر تیره ی غازیان شامل گروهای زیر هستند:
     قوها Swans
     اردک های غاز نما Shelducks


2- اردک ها از زیر تیره ی اردک ها Anatinae

      الف) اردک های روی آب چر Surface Feeding Ducks
این اردک ها عمدتاً از قوها و غازها کوچک تر هستند. گردن و پاهای کوتاه تری در مقایسه با آن ها دارند و مرغابی نواحی باتلاقی، تالاب ها، رودخانه ها و دریاچه های آرام هستند. شکل نر و ماده متفاوت است و پرنده های جوان شبیه پرندگان ماده هستند. در فصل تولید مثل برخی از نرها به ماده ها شباهت پیدا می کنند. دارای آینه ی بالی مستطیل شکل و مشخص هستند و آشیانه ی خود را روی زمین در لا به لای نی ها یا در سوراخ ها می سازند.

     ب) اردک های غوّاص Diving Ducks
این گروه شامل اردک هایی است که در دریا و آب های شیرین به سر می برند و درون آب شیرجه می روند. عمدتاً در آب های وسیع مانند دریاچه های بزرگ، خلیج ها، مصب ها و خورها جنب و جوش دارند. پاهای این پرندگان در قسمت عقبی شکم قرار دارد که از آنان شناگرانی سریع می سازد. هنگام برخاستن ، ابتدا مسافتی را به صورت بال زدن روی روی سطح آب می پیمایند و سپس به پرواز در می آیند. بیشتر از نرم تنان و گیاهان آبزی تغذیه می کنند. نر و ماده هم شکل نیستند و روی زمین یا در سوراخ ها آشیانه می سازند.

     ج) اردک های ماهی خوار Sawbills
این اردک ها با منقار کشیده و باریک و کناره های دندانه دار که انتهایش خمیده و رو به پایین است، در تعقیب شکار و ماهی بسیار ماهر هستند و روی سرشان تاجی دیده می شود. از روی آب، سنگین برخاسته، اما دارای پروازی سریع و مستقیم هستند. صدای بال زدنشان سوت مانند است (به جز اردک ماهیخوار سفید). در هنگام پرواز، به واسطه ی نگه داشتن سر و گردن به طور مستقیم و در یک امتداد، بدنشان کشیده و دراز به نظر می آید. اردک های ماهی خوار به واسطه ی لکه های سفید پر و بالشان از اردک های غوّاص متمایز هستند. نر و ماده هم شکل نیستند. عمدتاً پرندگانی ساکت هستند به جز در نمایش های جنسی که پرنده ی ماده صدای فریاد مانندی از خود تولید می کند. این پرندگان روی زمین یا در سوراخ ها آشیانه می سازند.

خوتکای ابرو سفید Garganey

خوتکای ابرو سفید از اولین پرندگان مهاجر است  Garganey is One of the First Migratory Birds

نام فارسی: خوتکای ابرو سفید (خوتکای سفید)
نام محلی:  ...
نام محلی پیشنهادی:  بط بُرم سفید (بط سفید)
نام علمی: Anas querquedula
نام انگلیسی: Garganey

خوتکای ابرو سفید از راسته ی غاز سانان Anseriformes و تیره ی مرغابیان Anatidae می باشد و در تقسیم بندی جزیی تر در زیر تیره ی اردک ها  Anatinae و از جمله اردک های رو آب چر Surface Feeding Ducks قرار دارند.

خوتکای ابرو سفید در حدود 37 تا 41 سانتی متر طول دارد و اردکی کوچک می باشد. رنگ پرنده ی نر، با سایر خوتکاها متفاوت است. در بالای چشم و ابرویش نوار سفید رنگی دارد که به وضوح دیده می شود و تا پشت سرش امتداد دارد. منقارش تیره و پیش بالش خاکستری مایل به آبی است که در هنگام پرواز به خوبی نمایان است. آینه ی بالی سبز رنگ و نامشخصی دارد. شکم و پهلوها خاکستری رنگ است و سر،‌ گلو و سینه اش بلوطی مایل به قهوه ای و نقطه نقطه ای است. پرنده ی نر در دوران تولک شبیه پرنده ی ماده است ، ولی همواره به کمک رنگ خاکستری مایل به آبی شانه‌هایش بازشناخته می شود .

...

زیستگاه این پرنده همانند خوتکا است. در مناطق تالابی، آبگیر ها، باتلاق ها، مصب ها، دریاچه ها و سواحل دریا به سر می برد.

معمولاً در حالی که نیمی از سرش زیر آب است به شنا می پردازد و از گیاهان و حیوانات ریز آبزی تغذیه می کند. از گیاهان و حشرات روی سطح آب نیز تغذیه می کند. خوتکای ابرو سفید به ندرت در آب شور دیده می شود .
در میان علف‌های بلند و نزدیک آب زادوولد می کند. لانه ش را از برگ و علوفه ی اطراف آب می سازد و با پرهای نرم می پوشاند و حدود 8 تا 9 تخم در آن می گذارد که پس از 21 تا 23 روز تبدیل به جوجه می شوند و پرنده ی ماده حدود 30 تا 40 از آن ها نگهداری می کند تا بتوانند پرواز کنند.

خوتکای ابرو سفید در ایران جزو اولین گروه های پرندگان مهاجر هستند که در پاییز وارد ایران می شوند و اوخر اسفند ماه باز می گردند. به صورت مهاجر عبوری معمولاً در تمام نقاط ایران قابل مشاهده هستند. در سال های گذشته به تعداد کم در شمال غربی ایران زاد ولد نیز کرده است اما اخیراّ گزارش مستندی در مورد زادآوری این پرنده در ایران در دست نیست. در بخش کوخرد و شهرستان بستک می توان این پرندگان را از نیمه ی دوم شهریور و اوایل مهر ماه در اطراف آبگیرهای آب شیرین و دریاچه های سدها برای مدت محدودی به صورت جفت یا ... ادامه ی مطلب

 

ادامه نوشته

اردک کلّه سبز Mallard

نام فارسی: سر سبز – اردک کلّه سبز
نام محلی: بط کله سَوز (bat e kalla sawz)
نام علمی: Anas platyrhynchos
نام‌ انگلیسی: Mallard

 

اردک کلّه سبز شناخته شده ترین اردک وحشی جهان است Mallard is the most known wild duck in the world

اردک سر سبز از راسته ی غازسانان و از تیره ی مرغابیان و زیرتیره ی اردک ها و جزء اردک های روی آب چَر می باشد. غازسانان شامل دو گروه اصلی هستند: 1- قوها و غازها 2- اردک ها. تیره ی مرغابیان پرندگانی آب زی هستند و همه ی قوها و غازها، اردک های غاز نما، اردک های روی آب چَر، اردک های غواص و اردک های ماهیخوار را در بر می گیرد.

اردک های روی آب چَر از قوها و غازها کوچک ترند و در مقایسه با قوها و غازها گردن و پاهای کوتاه تری دارند و بیشتر در نواحی باتلاقی، تالاب ها، رودخانه ها و دریاچه های آرام دیده می شوند. شکل نر و ماده شان متفاوت است و پرندگان جوانشان بیشتر شبیه ماده ها هستند. در فصل زادآوری بعضی از نرها تغییر شکل می دهند و شبیه ماده ها می شوند. آینه ی بالی مستطیل شکل و مشخصی دارند و آشیانه ی خود را بر روی زمین یا در لا به لای سوراخ ها می سازند.

اردک کله سبز حدود 50 تا 60 سانتی متر طول دارد و در بین اردک های روی آب چر، اردکی نسبتاً بزرگ است. اردک نر به خاطر سرِ سبز و براقش و همچنین منقار زرد روشن مایل به قهوه ای، از سایر اردک ها و همچنین از اردک ماده به آسانی قابل تشخیص می باشد. بدن پرنده ی نر خاکستری رنگ و سینه اش قهوه ای بلوطی است. زیرتنه ی پرنده ی نر سفید رنگ است و طوق سفید رنگ باریکی نیز در گردنش دیده می شود که سینه ی قهوه ای بلوطی اش را از سر سبز رنگ و براقش جدا می سازد .

اردک ماده، تمام بدنش قهوه ای مایل به خاکستری لکّه لکّّه ای است و منقارش قهوه ای رنگ است که در لبه های منقار کمی نارنجی است . آیینه ی بالی در هر دو جنس نر و ماده، بنفش رنگ با حاشیه ی سفید است. همینطور که درباره ی اردک های روی آب چَر گفته شد، کلّه سبزهای نر نیز در فصل تولید مثل، به پرنده ی ماده شباهت پیدا می کند ولی می توان از منقار سبز مایل به زردش آن را از پرنده ی ماده تشخیص داد. اردک کلّه سبز به طور ناگهانی و به طورت عمودی از سطح آب به پرواز در می آید. پرندگان جوان هر دو جنس، شبیه پرنده ی ماده ی بالغ هستند ولی آیینه ی بالی ندارند.
...
اردک کلّه سبز شناخته شده ترین اردک وحشی جهان است. در بسیاری از کشورها و مناطق اهلی شده و در مزارع و باغ ها همانند سایر اردک های اهلی با انسان ها زندگی می کند. در بعضی مناطق نیز اردک های وحشی حضور انسان را تا حدی تحمل می کنند و در دریاچه های پارک ها،‌رودخانه ها و جویبارهایی که در اطراف آن انسان ها دیده می شوند قابل مشاهده هستند.

در ایران در فصل زمستان به طور فراوان دیده می شود ولی تعداد اندکی از آن ها در کشور ما زادآوری می کنند. در کوخرد می توان این پرندگان را بر روی رودخانه ی مهران یا بر روی سد بست گز مشاهده نمود. گاهی نیز می توان آن ها را در مسیر جا به جایی بین این دو مکان می توان آن ها را آسمان پشت رودخانه مشاهده نمود.
در کتاب ها و وب سایت های فارسی زبان، نام سرسبز و کلّه سبز برای این پرنده ذکر شده است. اولین تصوری که از کلمه ی سرسبز در ذهن تداعی می شود معنی سرسبزی گیاهان و گل و گیاه و جنگل است، بنابراین به نظر شخصی حقیر، اردک کلّه سبز نامی مناسب تر ... ادامه ی مطلب

 

 

ادامه نوشته

فیلوش‌ Pintail

نام فارسی: فیلوش
نام محلی: بط میخکی (Bat e Meekhaki)
نام علمی: Anas acuta
نام انگلیسی:  Pintail یا  Northern Pintail

فیلوش در راسته‌ی غازسانان و تیره‌ی مرغابیان و زیر تیره‌ی اردک‌ها قرار دارد و از اردک‌های روی آب‌چر است. ده گونه از این اردک‌ها در ایران ثبت شده است که شخصاَ تا حالا خوتکا، سرسبز(کلّه سبز) و فیلوش را در آب‌های منطقه مشاهده کرده‌ام.
از مشخصات اردک‌های روی آب‌چر این است که در نواحی باتلاقی، ‌تالاب‌ها، رودخانه‌ها و دریاچه‌های آرام زندگی می‌کنند و شکل نر و ماده‌ی آن‌ها متفاوت است. این پرندگان آشیانه‌ی خود را روی زمین، در لابه‌لای نی‌ها یا در سوراخ‌ها می‌سازند.

فیلوش‌های نر بدون در نظر گرفتن پرهای مرکزی دم حدود 65 سانتی‌متر طول دارند در حالی که ماده‌های آن‌ها حدود 55 سانتی‌متر بیشتر نیستند. از مشخصات بارز این پرندگان گردن کشیده، منقار بلند، بدن لاغر و دم بلند آنان است. سر و گردن پرنده‌ی نر قهوه‌ای تیره، سینه و شکم به رنگ سفید، منقار تیره و پهلوها و روتنه‌اش خاکستری است. شاهپرهای بال نیز خاکستری مایل به قهوه‌ای است. آینه‌ی بالی‌اش سبز رنگ با حاشیه‌ی سفید است امّا دیده نمی‌شود.

مشاهده‌ی فیلوش در یوتیوب

اما پرنده‌ی ماده شبیه ماده‌ی بقیه‌ی اردک‌هاست، برای شناختن فیلوش ماده از سایر اردک‌ها باید به رنگ... ادامه‌ی مطلب

ادامه نوشته